C1

IZEN SINTAGMA
Alderdi fonologiko eta ortografikoa
C1- Hak;
C1- berezko A duten hitzak (Balea, eliza…)
C1 Puntuazio markak
C1 Maileguen idazkera
C1 Hitz elkartuen idazkera
C1 Laburtzapenak: siglak eta laburdurak
C1 Onomastika: herritarren, hizkuntzen eta herrien izenak

Izenak, deklinabidea eta galdetzaileak
C1 - Izen bakunak, eratorriak eta konposatuak bereizi (etxe / dirutza / liburu-denda…)
C1 - Jeneroa (zaldia / behorra, alkatea / alkatea, tonto / tuntuna…)
B2 NORENGAN (gizonarengan, haurretan, haurrengan…)
B2 NORENGANDIK (gizonarengandik, haurrengandik…)
B2 NORENGATIK (bost etxerengatik, gizonarengatik)
C1 partitiboa baiezko esaldietan (azken partiduan joko onik ikusi dugu)
B2 - Prolatiboa, -TZAT (atezaintzat, tontotzat…)
- birdeklinabidea:
B2 - NORAKO (norako eskailera da hori? Mendirako botak…)
B2 - NORANZKO (noranzko bidea, Ebroranzko urak…)
C1 - NORAINOKO (heriotzarainoko sufrimendua…)
C1 - NONDIKO (nondiko geziak, ezkerretiko kamioia…)
C1 - NOREKIKO (zurekiko negozioak, harekikoak bukatu…)
C1 - NORENTZAKO (amarentzako loreak…)
C1 - NORENGANAKO (zureganako maitasuna…)
C1 - NORENGANDIKO (“Guru” harengandiko ikasketek eragin handia izan dute...)
B2 - NONGO /NOREN + deklinabidea ( elizakoari / elizarenari…)
B2 - Plural hurbila –ok (Zu eta biok, gizonoi, emakumeok…)
galdetzaileak
B2 - zenbati, zenbat ordutan, zenbana (zenbat ikaslek)

3.Izenordainak
- Izenordain zehaztugabeak:
B2 - zer edo zer, norbera, nor bere, nor edo nor, 
C1 - nehor, deus (ere), bakoitza, beste
C1 - Bihurkariak: neure artean, berekin, beretzat…
C1 - Elkarkariak: bata bestea (batak besteari laguntza handia eman diote, batak nahi du, baina besteak ez); biak ala biak…

4.Determinatzaileak eta erakusleak
- Erakusle indartuak: B2 honexek, horrexek, hauexek, horiexek, huraxe.../"ber", bera, bere-ren erabilera, 
	C1- hura eta beraren erabilera bereizi; berauek, beroriek...
- Zenbatzaile zehaztuak:
C1 -eragiketa matematikoak: batuketa, biderketa…gehi, ken, berdin…
- Zenbatzaile zehaztugabeak: 
	B2 dezente, samar, anitz, arras, 
	C1 franko, hainbat, honenbeste, horrenbeste, hainbeste

5.Adjektiboak eta adberbioak
B2 -larregi, areago…
C1 --xe, (iltze hori sartuxe dago)
- Graduatzaileak: 
B2 - nahiko, oso, erabat, biziki, gogotik, zeharo
C1 - sobera, txit, izugarri, ikaragarri, arras, guztiz, arrunt, franko, lar, sobera, samar, pixka bat eta samar bereizi (ekarri ur pixka bat gehiago, zoaz harantzago, garesti samarra da )
C1 - Aditz-partizipio deklinatua: asmatua, asmatuari; erreta eta erreak bereizi (oilasko errea, oilaskoa erreta dago...)
- Leku aditzondoak: 
B2	Indartuak: hementxe, hortxe, hantxe, bertan, hementxe bertan, bihar bertan
- Modu aditzondoak:
B2 ederki, ederto
C1 edonola, nolanahi, nolabait, oinutsik eta gisakoak, blai, kili-kolo, hala-nola, orobat, sekulako.
- Denbora aditzondoak: 
C1 maiztasuna: hiru urtean behin
- Iritzi aditzondoak: 
B2 antza (denez), nonbait
C1 dirudienez, gure aburuz, ageri denez

6.Postposizioak
- NOR edo partitiboa eskatzen dutenak: C1 dirurik ezean
- NOREN eskatzen dutenak: 
C1 barne, barren, bizkar, kasa, menpe
B2 kontu
- NON eskatzen dutenak: C1 gaindi, barrena
- NONDIK eskatzen dutenak: C1 at, landa
C1 - Aditzaren ondoko partikulak: gutxienez, beharrean
C1 - ZEREZ eskatzen dutenak: bestalde, gain (mugaz bestaldean, diruaz gain…

7.Hitz sortzaileak
- Atzizkiak:
C1 -dura (ehundura…)
B2 -erraz (konponerraz…)
B2 -ezin (konponezin…)
B2 -gaitz (neurgaitz…)
C1 -go (etsaigo…)
C1 -gune (industriagune…)
C1 -kera (ikuskera…)
B2 -keta (atxiloketa…)
C1 -kizun (ikuskizun…),
B2 -koi (neurekoi…)
B2 -kor (sarkor…)
B2 -kote (lodikote…)
B2 -kuntza (ebakuntza…)
C1 -oro (aldioro…)
C1 -ska (gorriska…)
B2 -te (elurte…)
C1 -xe (handixe…)

Aurrizkiak:

C1 aurre-, (aurrekontu…)

Hitz elkartuak:
B2 - Errepikapena (gorri-gorria, ikusi-makusi, zaldiko-maldiko…)
B2 - Izena + izena (kirol-denda, mari-mutila …)

C1 Mailegu hitzak. Idazkera, aldaketa fonetikoak

ADITZA

1.Aditzaren ezaugarriak

B2 - Aditz jokatuak eta ez jokatuak ( zuk egin duzu, zuk egina da…)
B2 - Hika eta zuka bereizi

2.Indikatiboko orainaldia
- NOR: B2 etzan (datza…)
- NOR-NORK trinkoak: 
B2	iraun, erabili	dirau, darabil,
C1	jardun, eroan dihardugu, daroa

- NOR-NORI trinkoak: 

B2	egon (dagokio…) jario (dariola)
C1	ibili (dabilkio…), joan (doakio…)

C1 - ZER-NORI-NORK trinkoak iritzi (deritzogu)

3.Indikatiboko lehenaldia
- NOR: C1 etzab (zetzan)
- NOR-NORK trinkoak: 

B2	ekarri, eraman, erran zekarren, zeraman, zioen eta pluragileak (zeramatzaten…)
C1	irudi, iraun, , erabili zirudien, zirauen...)

- NOR-NORI trinkoak:

C1	ibili (zebilkion…), joan (zihoakion…), egon (zegokion…) jario (zeriola)

4.Baldintzazko adizkiak

- NOR lehenaldia: 
B2 izan balitz, izango zen, eta trinkoak: egon (balego, legoke…), 
C1 ibili (balebil, lebilke…) , etorri (baletor, letorke…)

- NOR-NORK lehen aldia: 
B2  bagintuzu, gintuzkezu…izan balu, izango zuen)

- NOR-NORI lehen aldia B2 (izan balitzait, izango zitzaidan)

- ZER-NORI-NORK lehen aldia (izan banio, izango nion…)

5.Agintera
B2 - NOR: ibili (zabiltza…)
B2 - NOR-NORK: trinkoak ahoz (egizu, jakizu)
C1 - NOR-NORI-NORK ukan (forma guztiak)
B2 - 3. eta 1. pertsonako aginkera: (dadila,gaitezen, dezala, dezagun…), eta trinkoak: (goazen!, gauden!)

6.Ahalezko adizkiak

C1 - NOR-NORK nazakezu, nintzakezun, nintzakezu…
B2 - ZER-NORI-NORK orain (diezaioket), C1 lehen eta alegiazkoa (niezaiokeen, niezaioke…)
B2 - Ahala eta ezina aditz-izenez egina:-t(z)erik/-t(z)ea izan/ukan/egon (ez dago sartzerik, joatea badu…)

7.Subjuntiboa
- NOR 
B2 orainaldia nadin
C1 lehenaldia nendin

10. Aditz-izena
B2 -tzetik (egitetik libratu gara)
C1 -tzeraino, tzerainoko (hiltzeraino estutu, lehertzeraino barre egin…)

11. Bestelako aditzak:
C1 - Aditz eragileak: eragin (barre eragin dio)
C1 - Pasiboa: partizipioa + A deklinatua (etorria, etorriak, etorriari…)
C1 - Hika tratamendua
B2 - Aditz multzoko partikula modalak: omen (herri hartan gizon petrala bizi omen zen) eta ote (nor ote da ordu hauetan?)
C1 bide(jakin bide genuen), ei
C1 - Nori eskatzen duten aditzak
C1 - Hitanoa: erregistro ezberdinak (ulermen mailan)

SINTAXIA

1.Joskera
- Perpaus bakunaren ordena:

B2 - Galdegaia erakuslea denean ( horixe esan zuen…)
B2 - Galdegaia adberbioa denean (hementxe zeuden poltsak)
B2 - Galdegaia izenordaina denean (neroni joango naiz…)

2.Perpaus elkartua eta juntagailuak
- Emendiozkoak:
B2 - Eta juntagailua eta deklinabidea ( Mikel eta Anek egin dute / Mikelek eta Anek egin dute, haur eta nerabeen artean / haurren eta nerabeen artean…),
B2 - ez ezik (Kafea ez ezik tostadak ere hartuko ditut…)
C1 - ez bakarrik (ez bakarrik….ere), (ez bakarrik kafea, tostadak ere hartu zituen…)

- Hautakariak:

C1 - Edota (Andonik esan du bilerara etorriko dela edota, bestela, telefonoz joko digula)
B2 - zein, nahiz, (hizkuntza bat nahiz bestea, atorra hori zein bestea…

3.Lokailuak

- Emendiozkoak:
C1 - bestalde, halaber (Ederra, bestalde. / Ederra, halaber. Halaber, 6000 euro eskuratu zuen. Orobat, 6000 euro eskuratu zuen.)

- Hautakariak:
C1 - osterantzean (eskerrak etorri zaren, osterantzean…)
C1 - gainerakoan, (Los Angeles hiri zaratatsua da, gainerakoan oso atsegina)

- Aurkaritzakoak:
C1 - aitzitik (ez egin gogor kontrarioari, aitzitik, saiatu haren ikuspuntua ulertzen),
B2 - Izan ezik (zu izan ezik, beste guztiak joan dira)
C1 - Alta (edariez ez dut ezer esan; alta, edanak ditut trago batzuk.) 
B2 - alabaina (ez da oso hizlari ona, alabaina, ez da isiltzen)
C1 - dena den
B2 - hala eta guztiz ere
C1 - haatik / hargatik, horratik / horregatik, (hau ez da, horregatik, ohitura ona)
C1 - guztiarekin ere, (Guztiarekin ere, ezin dugu aipatu gabe utzi…) 
B2 - edozein modutan (Gizon hura, edozein modutan ere, harekin ezkontzeko prest zegoen)
C1 - zernahi gisa (Zernahi gisa, gorria magenta eta horia nahastuz lor daiteke); nolanahi den (Nolanahi ere, ez dira gustura joango) edozelan ere…


Ondoriozkoak:

C1 hortaz (dirua ez zaio falta, hortaz, lagunak ere ez)
C1 - honenbestez, horrenbestez, hainbestez (Base horren molekulak ez daude erabat disoziatuta, eta
horrenbestez disoluzioan amonio…)
C1 - halatan, hala

Kausazkoak:

C1 - alabaina, (ongi portatzen dena ongi aterarako da; ez du, alabaina, zigorren beldurrik)
C1 - bada, (lehorte handia dago, bada, aspaldian ez du euririk egin.
C1 - hain zuzen ere

Testu antolatzaileak:

B2 - lehenengo eta behin, hasteko
C1 - arestian esandakoa,
C1 - dagokionez, (lehenengo puntuari dagokionez esan behar dut…)
C1 - hori gutxi balitz bezala, (Eta hori gutxi balitz bezala, haurdunaldian arazoren bat edo beste izan zuela onartu du)
C1 - demagun (eman dezagun) (Demagun etxebizitza merkea aurkitzen dugula….)

4. Menderakuntza
- Adierazpen perpausak (konpletiboak):

C1 -(e)na, ( egia da oso pozik dagoena)
B2 -(e)nik eta –(e)la bereizi (ez nekien ezkondua zinela / ez dut uste ezkondua dela)
C1 - nola…-(e)n, (ikusiko duzu nola ez den horrela gertatzen)
C1 - horra non..., (horra non desagertu diren gure kezka guztiak)
C1 - bait, (harrigarria da ez baituzu halakorik sekula ikusi)
C1 - ezen... -(e)la / -(e)n, (ETB-k dio ezen bihar eguraldi ona egingo duela)

- Galde perpausak (zehar galdera):

C1 -(e)netz, (ez dakit etorri denentz)
B2 - ote (ez dakigu zer egin ote duten)

- Subjuntiboko perpausak (desideratiboak):

C1 - komeni da denok erne egon gaitezen
B2 - nahia –eN, (nahi, nahiago, opa izan); (Osasunak irabaztea nahi dugu / guk irabazi nahi
dugu)
C1 - (ondo bizi zaitezen opa dizut)
C1 - eskaera –eN (poliki ibil daitezen esan diet)
C1 - agindua edo debekua –eN --> joan dadila esan diot

- Perpaus osagarri izenlagunak:

B2 -eN, (badira oraindik gizakia Jaungoikoak egin zuen ustea duten asko)
B2 -eLAKO, -eLAKOA, -eLAKOAN, -elako ustean.(kanpoan zinelakoan nengoen, hirian hobeki bizi daitekeelako ustea oso zabaldua dago)

- Harridura perpausak:

C1 - eskerrak ...-n!, (eskerrak zu hemen zaren, bestela!)
C1 - beharrik ... -n!(beharrik ez den nagusia agertu!)

Perpaus erlatiboak:

C1 -(r)iko, (ikasleek antolaturiko festan)
C1 - zein erlatiboak, non... bait--(e)n, (Lizarrako festak, zeinetan emaztea ezagutu bainuen, oso festa onak dira,)
C1 - bait erlatiboak; (gizon bati gertatu zaio, hura ere ez baita guti harritu orduan, galdeiozu neska horri, ate ondoan baita)
- Korrelaziozko perpausak: (Non eta baita musika, han ari da dantzan.)

Konparaziozkoak:

- Berdintasuna:
C1 - bezainbat
C1 - adinako, (nesken futbolari ez zaio behar adinako garrantzirik eman)

- konparazio erromanikoa:

C1 - hain… nola…bait / -eN (ez zara hain ona izan, nola baitzen zure laguna)
C1 - nola…hala, zenbat…hainbat (zenbat aldiz eskatu genion, hainbat aldiz ukatu zigun);

Baldintza perpausak:

C1 - ezik
C1 - non eta ez…

Denborazkoak.

- Aldiberekotasuna:
C1 -(e)la, -(e)larik, (mutil gaztea zela alai bizi zen gurasoekin)
C1 -etan (etortzen zarenetan, alaitzen nauzu)
C1 aldiro
C1 -(e)neko (partida amaitzen zuteneko /zutenerako hasten zen beste bat),

Aurrekotasuna:

B2 - aitzin (patatak egosi aitzin)

- iraupena adieraztekoak:

C1 -(e)no (bizi naizeno kantatuko dut)
C1 –n artean (bizi naizen artean…)

Modua eta neurria adierazteko perpausak:
C1 -(e)n heinean, (ahal izan dugun heinean egingo dugu)
B2 - (e)nez, (zuk esan duzunez egingo dugu)
B2 -(e)n aldetik, (irakaslea zaren aldetik esan dezakezu)
B2 -(e)n antzera, -(e)n gisan(C1), (zure antzera, zuk egin duzun antzera)
C1 -(e)n arabera, (estatistiken arabera gizonek emakumeek baino…)
C1 - ba-... bezala, (bera basamortuko azken kokakola balitz bezala ibiltzen da)
C1 - bailitzan, bailiran, (basamortuko azken kokakola bailitzan)
C1 - ahala, (jendea sartu ahala eseri zen)

Helburuzkoak:

B2 -t(z)earren (haren maitasuna izatearren prest zegoen…)
C1 -(e)n+subjuntiboa, (errieta egin diete isilik egon daitezen)

Kausazkoak:

B2 -t(z)eagatik, (hitz egiteagatik zigortu dute)
B2 -(e)la medio, (zure lagunen gestioak zirela medio lortu zuen beka hori)
C1 -(e)la kausa/zio, (istripua dela kausa ez da etorri)
B2 -(e)nez gero, (garesti samar daudenez gero, gutxi saltzen dira)


Kontzesiboak:

B2 -agatik (ez esanagatik) 
C1 –n arren (esan zenion arren ez zuen egin)
B2 -ta ere, --(r)ik ere (edozein trapu jantzita ere dotore dago)
C1 - datorrena datorrela; dakiena dakiela…egiten duzuna egiten duzula berdin da.
